Τι μέλλει γενέσθαι με τα «σκουπίδια» της Στερεάς;

 

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Διαβάζουμε σε Δελτίο Τύπου του ΦΟΔΣΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΕ ότι:

"Έγκρίθηκε στις 07.01.2026 από τη Διυπουργική Επιτροπή Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα και τη Μονάδα Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα η πρόταση που κατέθεσε ο Φο.Δ.Σ.Α Στερεάς Ελλάδας Α.Ε., για την υπαγωγή του έργου: «ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ (Μ.Α.Α.) ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ ΛΑΜΙΑΣ» στο σύστημα συμπράξεων του Ν. 3389/2005 (ΦΕΚ Α’ 232) και την υλοποίησή του με τη μέθοδο της Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ). ……….Η έγκριση του ΣΔΙΤ, συνολικού προϋπολογισμού 160 εκ. €, έγινε κατόπιν κατάθεσης ολοκληρωμένου φακέλου μελετών που συντάχθηκαν από τον Φο.Δ.Σ.Α Στερεάς Ελλάδας. ………….. Οι υποδομές ΣΔΙΤ ΜΑΑ Χαλκίδας & Λαμίας, καθώς και οι ήδη υφιστάμενες Μονάδες ΜΑΑ Θήβας και ΜΕΒΑ Άμφισσας θα λειτουργούν σε συνδυασμό με ένα πλήρες σύστημα διαλογής στη πηγή, σύμφωνα με το εγκεκριμένο από το ΥΠΕΝ Ολιστικό Σχέδιο Χωριστής Συλλογής (ΟΣΧΣ), προϋπολογισμού 47.514.615 € το οποίο περιλαμβάνει την ανάπτυξη διακριτών ρευμάτων και στους 25 Δήμους της Περιφέρειας…………Με την κατασκευή όλων των εγκεκριμένων προαναφερόμενων έργων και υποδομών, καθώς και την εφαρμογή της συλλογής διακριτών ρευμάτων, συνολικού προϋπολογισμού 207,5 εκ. €».

Η Εξέλιξη αυτή είναι το αποτέλεσμα μίας πολύχρονης μεθόδευσης για να μην κατασκευαστούν εγκαίρως τα αναγκαία έργα ολοκληρωμένης διαχείρισης των  αστικών στερεών αποβλήτων με Δημόσια Δαπάνη αλλά να καταλήξουν σε Συμπράξεις Δημόσιου Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), όπως είναι επιλογή της Κυβέρνησης και των Οικονομικών Συμφερόντων που υπηρετεί. Η μεθόδευση για να ακυρωθούν όλες οι προοπτικές της κατασκευής με δημόσια δαπάνη εκτελέστηκε από την Γραμματεία Διαχείρισης Αποβλήτων (Γ.Γ. Γραφάκος) με την συνδρομή της περιφερειακής Αρχής Στερεάς Ελλάδας και των Διοικητικών Συμβουλίων του ΦΟΔΣΑ όπου κυριαρχεί η φιλοκυβερνητική πλειοψηφία της στερεοελλαδίτικης Αυτοδιοίκησης. Ο σκοπός ήταν να επιβληθεί ως μοναδική εφικτή λύση χρηματοδότησης και υλοποίησης το σύστημα των ΣΔΙΤ που ανοίγει τον δρόμο για την κερδοσκοπική εκμετάλλευση των αστικών στερεών αποβλήτων έξω από την λογική της κυκλικής οικονομίας.

Βέβαια, η εξέλιξη αυτή, κάτω από προϋποθέσεις μπορεί να είναι καλύτερη από το χειρότερο: την λεγόμενη ενεργειακή αξιοποίηση από τους πέντε οικονομικούς μεγιστάνες που υπηρετεί η Κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι η Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα δεν είναι a priori αρνητική υπό δύο κρίσιμες προϋποθέσεις που δυστυχώς δεν υπάρχουν σήμερα. Πρώτον: την μόχλευση πόρων για την κατασκευή των έργων με λογική ανταπόδοση: και δεύτερο την ύπαρξη ισχυρής και αξιόπιστης Δημόσιας Διοίκησης, σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμων, για να ασκηθεί αυστηρός έλεγχος τόσο σε οικονομικό πεδίο όσο και σε τεχνικό έτσι ώστε η εκμετάλλευση των υποδομών να μην γίνεται σε βάρος των δημοτών αλλά χωρίς μείωση και απαξίωση των περιβαλλοντικών όρων. Αυτό προϋποθέτει άλλη φιλοσοφία διακυβέρνησης, ιδίως σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμων. Αυτή η προϋπόθεση σήμερα δεν υπάρχει.

Έχουμε την ευκαιρία να την διαμορφώσουμε; Την έχουμε αρκεί να ενεργοποιηθεί στις τοπικές κοινωνίες ένα κίνημα ενδιαφέροντος και συμμετοχής για τη διαχείριση των αστικών αποβλήτων και εν γένει την βελτίωση της ποιότητας ζωής, την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνικά προσανατολισμένη κυκλική οικονομία. Αυτό το κίνημα πρέπει να δίνει την κατεύθυνση στις Περιφερειακές και Δημοτικές Αρχές αρκεί αυτές να το ακούνε. Οι υποταγμένοι ιδεολογικά, πολιτικά, κομματικά και οικονομικά στα συμφέροντα που οδηγούν στην κερδοσκοπία των ΣΔΙΤ δεν θα το κάνουν ποτέ. Συνεπώς πρέπει να τους αλλάξουμε.

Έχουμε την ευκαιρία. Έως το 2028 να δουλέψουμε για να αλλάξουμε ρότα και να χαράξουμε νέους δρόμους στην περιφερειακή και δημοτική διακυβέρνηση στην Στερεά Ελλάδα.

Από κει και πέρα, σε κάθε βήμα στην εξέλιξη τόσο της διαγωνιστικής φάσης όσο και της φάσης κατασκευής των έργων αλλά και κυρίως στην ακόμα μακρινή φάση της λειτουργίας οι εργαζόμενοι και οι δημότες πρέπει να είναι ενημερωμένοι και να παρεμβαίνουν. Κρίσιμο θέμα η υλοποίηση του λεγόμενου Ολιστικού Σχέδιου Χωριστής Συλλογής, δηλαδή η συλλογή ανά ρεύμα αποβλήτων. Αυτή η υπόθεση δεν πρέπει να μείνει μία απλή παροχή υπηρεσιών από τις δημοτικές αρχές και τον ΦΟΔΣΑ αλλά μία υπόθεση άμεσης συμμετοχής των ίδιων των καταναλωτών παραγωγών αστικών απορριμμάτων τόσο σε οικονομικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο.

Εν ολίγοις, το σύστημα ΣΔΙΤ, με τα σημερινά δεδομένα και την κυρίαρχη πολιτική, θα είναι σε βάρος του δημότη και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Θα είναι προς όφελος των ιδιωτικών συμφερόντων που βλέπουν τα απόβλητα ως εμπόρευμα και πηγή ασύδοτου κέρδους. Μπορούμε όμως να αντιτάξουμε και να οργανώσουμε ένα ισχυρό κίνημα ενεργής εμπλοκής όλων μας ως δημοτών καταναλωτών, να παρέμβουμε θεσμικά και πολιτικά και να χαλάσουμε τα σχέδιά τους. Σε αυτή την προσπάθεια η συμβολή των εργαζομένων στους Δήμους είναι καθοριστική.

Τέλος, η διαχείριση των ρευμάτων και η αποκομιδή καθώς και οι τοπικές υποδομές διαχείρισης στερεών αποβλήτων δεν πρέπει να φύγουν από τα χέρια της Αυτοδιοίκησης και ειδικότερα των Δήμων. Αυτό μπορεί να γίνει το τελευταίο ανάχωμα στην ιδιωτικοποίηση που φέρνουν οι μεθοδεύσεις της Κυβέρνησης και των φίλων της στην Αυτοδιοίκηση.