Παρασκευή, 10 Μαρτίου 2017

Νέα Αριστερά και προοδευτική ταυτότητα στην Ελλάδα και την Ευρώπη της κρίσης




Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Γιώργου Σωτηρέλη «Ποια Αριστερά; Ανιχνεύοντας την προοδευτική ταυτότητα στην Ευρώπη της κρίσης»

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη


Αυτές τις ημέρες ξεκίνησε το ταξίδι του το βιβλίο-δοκίμιο του Καθηγητή Γιώργου Σωτηρέλη με τίτλο «Ποια Αριστερά; Ανιχνεύοντας την προοδευτική ταυτότητα στην Ευρώπη της κρίσης». Διαβάζοντάς το, έχω την εντύπωση ότι αντικρύζω νοητά  την ίδια εικόνα που μόλις τώρα βλέπω από το Γραφείο μου: η πλατεία καταπράσινη και ζωντανή, λίγο πιο κάτω τα ρεύματα του Ευρίπου και στο βάθος το αδιάβατο Καντήλι. Αυτή η κλειστή εικόνα ταυτόχρονα και συνειδητά μου φαίνεται σαν ένας νέος ανοικτός ορίζοντας που υποδέχεται την δειλά αναμενόμενη άνοιξη.  Έτσι και το δοκίμιο του Γιώργου Σωτηρέλη, μέσα στον κλειστό ορίζοντα της παραπαίουσας και χειραγωγημένης εγχώριας σοσιαλδημοκρατίας, έρχεται να ανοίξει ένα μεγάλο παράθυρο περίσκεψης, προβληματισμού και θετικής πρότασης  για  ένα νέο αφήγημα ιδεολογικής και πολιτικής προοπτικής που ενώ χαράσσεται σε πραγματικές και ιστορικά τεκμηριωμένες αλήθειες εν τούτοις είναι και ρηξικέλευθο  και αναγεννητικό. Αυτό το εγχείρημα, με απλές σκέψεις και πολιτικούς προβληματισμούς να κτίζεις μία νέα προσέγγιση, είναι αποτελεσματικό.
Στην σύγχρονη Ελλάδα της παρακμής, ιδεολογικές και πολιτικές προσεγγίσεις που θεμελιώθηκαν στην ιστορική πραγματικότητα  του δεύτερου μισού του προηγούμενου αιώνα μη δυνάμενες να προσαρμοστούν  σε νέους καιρούς αλλά και να αξιοποιήσουν αναγεννητικά το σοκ της ραγδαίας και τραγικής αλλά και πολύπλευρης κρίσης απαξιώθηκαν και διαστρεβλώθηκαν. Αναφέρομαι στην διαχείριση του δημοκρατικού σοσιαλισμού από το διαδοχικά μεταλλασσόμενο  ΠΑΣΟΚ, την ταυτότητα και την αυτογνωσία της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας και την χειραγώγησή της στον «προκάτ», λεγόμενο «μεσαίο χώρο» που προσδοκά αυτάρεσκα τον ρόλο του μπαλαντέρ, ενώ την ίδια στιγμή ακόμα και ως τέτοιος αυτοαναιρείται γιατί  αυτοπεριορίζεται ιδεολογικά και πολιτικά στις κατευθύνσεις που χαράζει η επίσης πολυδιάστατη Δεξιά, τουλάχιστον στην μετριοπαθή της έκφανση.   
Η προσέγγιση του Σωτηρέλη δεν ξεκινά ούτε περιορίζεται στα συντρίμια του ελληνικού δημοκρατικού σοσιαλισμού. Πηγάζει από τις ιστορικές αφετηρίες της Ευρωπαϊκής Αριστεράς όπου η σοσιαλδημοκρατία έχει βαθιές ιστορικές και ιδεολογικές ρίζες ούσα η βασική της συνιστώσα σε όλο το διάβα του περασμένου αιώνα. Στέκεται κριτικά στην μεταστροφή της σοσιαλδημοκρατίας προς το κέντρο και την υποταγή στις νεοφιλελεύθερες ιδεολογικοπολιτικές κατευθύνσεις, υποταγή που την ξέκοψε από τις ιστορικές ρίζες και τις κοινωνικές δυνάμεις που απετέλεσαν στο παρελθόν την ψυχή της. Υποστηρίζει σωστά ότι σήμερα η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία δεν έχει άλλο δρόμο παρά μόνο εκείνο της ανανέωσης μέσα από την επανασύνδεση με την μήτρα που την γέννησε. Αυτή η επανάκαμψη δεν θα επιτευχθεί βεβαίως με όρους παλαιολιθικής και ρομαντικής αναπόλησης που με μαθηματική ακρίβεια θα εντείνουν την εσωστρέφειά της αλλά αντίθετα με όρους αναζήτησης νέων προσεγγίσεων για τη διαμόρφωση ενός πολιτικού και ιδεολογικού αφηγήματος προκειμένου να χαραχθεί δρόμος διεξόδου από την πολιτική και κοινωνική κρίση που έχει φέρει την Ευρώπη στα πρόθυρα της διάλυσης. Τούτο σημαίνει πρωτίστως έναν νέο προσδιορισμό των κοινωνικών δυνάμεων που θα εκφράσει η νέα ευρωπαϊκή προοδευτική πρόταση, λαμβάνοντας σταθερά υπόψη τη σημερινή θέση των κοινωνικών δυνάμεων στην ταξική αντιπαλότητα και λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις μεταβολές τόσο στον κόσμο της εργασίας όσο και στον κόσμο του κεφαλαίου.